Mais, mais, mais

Uit het boek: "You were so lost - een Reisverslag"

Elke ochtend in Pandipieri hadden we hetzelfde ontbijt: Een dikke plak ontzettend zoet en vet brood. Om het smaakloze en droge sneetje naar binnen te werken kon ik er ongezoute Blue Band op smeren. Gelukkig bestond er ook pindakaas in Kenya, dus 2 of 3 keer konden we daarvan genieten. Een enkele keer genoot ik ook van banaantjes, geroosterde of gekookte maïskolven of sweet popatoes, heerlijk! Toch ben ik vaak naar de missiepost gevlucht voor een lekkere bruine boterham, mét kaas en tomaat. Al gauw ontdekte ik uit pure overleving suiker op brood. Suiker is best duur en ik schaamde me dat ik moeite had om een snee brood zonder suiker te eten, tot ik ontdekte hoeveel suiker zij in de chai doen. Chai is thee. De Kenyanen drinken chai het liefst zo sterk mogelijk met zoveel mogelijk suiker en melk, en als ze het hebben een schepje masala.
De meesten in de slums konden zich geen brood veroorloven en aten elke ochtend njoka, een dikke, zoete maïsmeelpap. Ik heb dat ook gegeten toen wij eens een week zonder brood zaten. Met melk in plaats van water en nog een extra schep suiker is het best lekker. Het werd eigenlijk alleen voor Nico en Francisca, de babies, gemaakt. Ik begreep niet dat de rest in die week geen njoka at, want het is toch het traditionele voedsel? We hadden alle ingrediënten; maïsmeel, water en suiker, maar niemand ondernam enige actie. Wilden ze, nu ze zich brood konden veroorloven, zich niet "verlagen" tot pap? De anderen lachtten voorzichtig om mij, Kizito was de enige die met mij mee at...
Brood heb ik toen wel proberen te bakken, maar er kwamen vreemde, harde, gelukkig wel eetbare stukjes tevoorschijn. De pogingen van mij om voor een ontbijt te zorgen werden wel gewaardeerd. Maar waarom deden ze dat zelf niet ???

De lunch op Pandipieri is heel eenvoudig. Sukuma Wiki en Kuon wordt het meest gegeten, omdat het goedkoop is en makkelijk voor veel mensen te bereiden is. Kuon is het hoofdbestanddeel van bijna elke maaltijd. Het is een kneedbare massa van maïsmeel en water, waarmee je met je vingers het andere eten opschept en opeet. Ik heb het zelf ook een aantal malen klaargemaakt, en het viel me niet mee! De brei is behoorlijk zwaar en het is moeilijke om het dan ook nog op de juiste dikte te krijgen en uit de pan te scheppen.
Sukuma Wiki is wat makkelijker te bereiden. Ook dat heb ik eens gedaan. Het is een soort andijvie, dat heel fijn gesneden wordt en samen met uien en tomaat in veel vet gebakken wordt. Het wordt ontzettend veel gegeten, soms wel twee keer op een dag. Wij kregen het nu en dan met vlees geserveerd.
Op zich vind ik dat we met weinig middelen zeer gevarieerd aten. De sukuma wiki werd geregeld afgewisseld met bonensoep, roerei, njojo (droge maïs met bonen), kool en omena (zilvervisjes). Bovendien hadden we elke week enkele sociale happenings, zoals op zondagavond een social evening, dinsdagmiddag was er een teammeeting en woensdagavond een biblesharing. Bij deze aangelegenheden en andere speciale gebeurtenissen kregen we altijd rijst met vlees en ananas toe. Op vrijdagavond was het helemaal feest, dan kregen we altijd fish and chips!
Vruchten zijn er in overvloed: passievrucht, popo's, guaves, zoete bananen, ananas, mango, advocado... Mmmm, overheerlijk en sappig en vaak een maatje groter dan in Nederland. Op straat was de verleiding te groot om de vele verkoopsters van deze vruchten te negeren.

Tijdens het eten zaten we in de common room met 15 à 20 man om tafel. De kinderen eten buiten. Met de vingers eet men uit metalen kommetjes, die in de gevangenis thuis zouden horen. Afval legt men gewoon op tafel; het tafelkleed wordt dus juist niet tijdens het eten gebruikt. Na het eten wordt alles afgeruimd en schoongemaakt en wordt er gezellig nagetafeld onder het genot van een kop chai. Tijdens deze avonden werd ik omgedoopt van "Birthe Stuijts" via "Maria Adhiambo" tot "Emily Adhiambo Okuku". "Maria" in eerste instantie en daarna "Emily", omdat Birthe onuitspreekbaar was. "Adhiambo", omdat ik in de avond geboren ben. Twijfels zijn er of het niet "Atieno" moet zijn, omdat de avond in Nederland al de nacht in Kenya is. "Okuku" ten slotte, omdat Kizito Okuku mij als tweede vrouw nam.
"Okuku" betekent overigens "hij die in het vlies geboren is". Hoewel de meeste Luo's een Engelse voornaam hebben, is hun achternaam Dho Luo. De laatste zegt meestal iets over de omstandigheden bij de geboorte. Zo betekent "Akoth": "zij die tijdens de regen geboren is" en "Akello": "zij die na een tweeling geboren is".
De koppen chai en gekookt water uit een kruik hebben we soms afgewisseld met een enkele fles uit Nederland overgevlogen Rum en Jägermeister. Uiteraard leidde dit tot een algemene dronken avond met zingen, lachen en dansen.

Tweemaal heb ik Europees eten gekookt voor iedereen. De eerste keer maakte ik rijstprutje. Als ik moet koken voor meer dan 20 man heb ik enigszins moeite met maat houden. Dat werd volledig bevestigd door Anne, die klaagde over een teveel aan oregano. Daarop bestudeerde ik de gezichtsuitdrukkingen van de anderen en ik geloof dat ze het niet echt geslaagd vonden. Toch ben ik ervan overtuigd dat ze het apprecieerden. Kizito nam wel twee porties, de schat. Maar goed, nu hebben ze enig idee hoe het voelt voor ons om elke dag kuon en sukuma wiki te eten.
Een paar weken later bracht Frank het idee op om Chili Con Carne te maken. Ik wilde deze keer echt niet alle verantwoordelijkheid dragen, want als het nou weer niet bevalt... Frank haalde me over en ik maakte chili. Ik vond het niet echt leuk, ik kookte helemaal in mijn uppie met de bibbers in mijn benen dat het weer zou mislukken. Frank was 'm al tijdens de uien gepiept. De bonen wilden maar niet gaar worden. Wat hebben wij het in Nederland toch makkelijk met die kant en klare bonen in blik. Een uurtje te laat was de chili klaar, maar het was het wachten waard. Ik kreeg complimenten van alle kanten. Mary zei dat zij de vorige keer toch ook ervan gesmuld had. Het deed me goed en ik schepte een tweede keer op.
Ik kreeg natuurlijk ook dingen voorgeschoteld waar ik normaal al niet aan moet dénken.
Ik werd uitgenodigd om te lunchen bij Kefa. We kregen Talapia, een vis uit Lake Victoria, met kuon en Kefa dwong me om de kop van de vis te eten. Met uitzondering van de ogen en de botten heb ik de kop gegeten. Eigenlijk is dat ook vlees en ik vond het best lekker.
Het is me gelukt om niet te kokhalzen toen er vier kippen geslacht, geplukt en klaargemaakt werden. Dat hele gebeuren gaat er ietwat ruwer aan toe dan dat ik me in Nederland in de slachthuizen zou kunnen voorstellen. Er is kracht voor nodig en een zeer afgrijzelijk en bloederig geheel is het gevolg. Daarna gaat alles in de pan, van kop mét hanekam tot en met de ingewanden. Kizito zocht voor mij altijd tussen de ingewanden de "goede" stukjes vlees eruit. Kizito eet altijd de kop en hij vindt het leuk om anderen met de kop met wijd opengesperde bek bang te maken. Hij kreeg mij zover om toch iets te proeven en ik nam een stukje van de hanekam. Toch best lekker.
Bij de opening van een nieuw centrum in de sloppenwijken kreeg het team een schaap cadeau. Ook deze werd geslacht en ik ben blij dat ik er toen niet bij was. Later zag ik wel Kizito bezig met het bereiden van het schaap. Eerst de huid stropen etc. etc. Ook hier heeft hij iets met de kop. Hij stopte het zomaar in de pan, met alles erop en eraan. Hmm. Nu weet ik waar het naar ruikt op bepaalde plekken in de sloppenwijken... Kizito en Chris zaten afgezonderd van de rest de kop te verorberen. Alleen mannen hebben de eer om de kop te eten. Als derde man van de compound ziet Frank er toch vanaf. Hij heeft ze wijs kunnen maken dat wij volgens de Nederlandse tradities geen koppen mogen eten. Hij nam het me dan ook zeer kwalijk dat ik er toch een stukje van heb geproefd, ik als nederlandse en bovendien als vrouw. Ik nam een stukje van het voorhoofd. Als je het mij vraagt, is het wel één van de lekkerste stukjes vlees aan een schaap!


@1994 by Birthe Emily Stuijts
Andere verhalen op het net: Beestjes, Malaria en Waterperikelen
Wil je meer weten over mijn avonturen in Afrika? Stuur me een mailtje!
Deze en vele andere verhalen zijn verschenen in het nederlandstalige boek
"You were so lost - een Reisverslag".