Birthe & Wilfried	Klicke hier für die andere Sprache:
	22 Augustus 1998

GELDROP


Geldrop ligt in het zuidoosten van Nederland in de provincie Noord Brabant, ongeveer zes kilometer ten zuidoosten van Eindhoven, dichtbij de Belgische en Duitse grens en telt ongeveer 27.000 inwoners. Rechtsonder op de satelietfoto is Geldrop ingecirkeld.

Binnen Geldrop liggen 203 ha. van de Strabrechtse heide, een natuurreservaat van ruim 1.500 hectare., liggend in de gemeenten Heeze, Geldrop, Mierlo, Someren en Maarheeze. De Strabrechtse Heide ontleent haar naam aan het gehucht Strabrecht onder Heeze. “Stra” betekent ontginning aan de weg en Brecht (of Brink) betekent open plek in het bos.

De textielnijverheid is eeuwenlang de hoofdbron van inkomsten geweest voor Geldrop. Aanvankelijk was deze in handen van kooplieden die werk uitbesteedden aan thuiswerkers. Onder invloed van enkele kooplieden werd de textielnijverheid gemoderniseerd. Reeds in 1830 had Geldrop een stoommachine. Ook nu nog getuigen enkele monumenten van deze bloeiperiode. In het weverijmuseum staan herinneringen uit deze tijd.

Sinds de vorige eeuw ontwikkelde Geldrop zich van industriegemeente tot woongemeente met eigen werkgelegenheid. De gemeente kwam in haar huidige vorm tot stand in 1921 toen Geldrop zich verenigde met Zesgehuchten (Hoog Geldrop, Hout, Hulst, Riel, Genoenhuis, Gijzenrooi).

De reden dat we Geldrop hebben uitgekozen als plaats voor ons huwelijk, is dat Birthe daar haar jeugd heeft doorgebracht. Haar moeder woont er nu nog. Eerst waren we van plan in Geldrop voor de wet te trouwen, met een Ferrari Testarossa naar Erkrath, waar Wilfried vandaan komt, te sjeezen, en daar voor de kerk te trouwen. Maar dat was toch wel erg omslachtig en omdat Birthe in Duitsland blijft wonen, hebben we voor Geldrop gekozen.

KORENMOLEN 'T NUPKE

Als je via de snelweg Eindhoven-Venlo volgens de routebeschrijving Geldrop binnenrijden, zie je op een gegeven moment aan je linker hand een molen.
Korenmolen ‘t Nupke aan de Molenakker werd gebouwd in 1843. Het is een Beltmolen (een molen met verhoogde voet). De molen kreeg de naam ‘t Nupke, naar de vroegere naam van de grond waarop de molen is gebouwd ('nupke' betekent onder meer een verhoging, een bult in het landschap).


HET KASTEEL

Het kasteel is in 1616 gebouwd en is gelegen in een prachtig park in het centrum van Geldrop. In het kasteel bevinden zich onder anderen een expositieruimte en een oudheidkamer. In de oudheidkamer zijn historische voorwerpen, gevonden in de Geldropse grond, zoals gebruiksvoorwerpen en ambachtswerktuigen van de vroegere nijverheid en een groot aantal documenten en foto's van geschiedkundige en heemkundige betekenis samengebracht. In het kasteel zijn verder ondergebracht de heemkundekring, de gilden, een permanente collectie schilderijen van Teun Gijsen, en de trouwzaal van de gemeente Geldrop. Daar gaan we om 11 uur voor de wet trouwen.

Naast een bezoek aan het kasteel is het ook zeker de moeite waard om een wandeling te maken door het kasteelpark en de kinderboerderij te bezoeken.

DE BRIGIDA KERK

Op de plaats van deze kerk werd waarschijnlijk in de 14de eeuw een kerk gebouwd in opdracht van de Heer van Geldrop. In 1627 stortte de kerk gedeeltelijk in. In de tweede helft van de 19de eeuw besloot men de kerk op te ruimen en een nieuwe te bouwen. Architect C. Weber uit Roermond voltooide in 1891 de huidige H. Brigida (koepel) kerk, die in romanogotogische stijl is opgetrokken.

In deze kerk zal ons huwelijk om half vier 's middags worden voltrokken.

WAT IS WISSELLUIDEN? Aan acht klokken van het carillion zijn touwen bevestigd die uitkomen in de tweede verdieping van de rechtertoren. De wisselluiders staan in een kring en trekken om beurten aan hun touw, waardoor hun klok éénmaal gaat luiden. De volgorde van luiden verandert voortdurend aan de hand van een wiskundig schema. Met acht luiders zijn er 40.320 variaties mogelijk. Eenmaal in de week oefenen de Geldropse wisselluiders in de toren. Op verzoek wordt er 'opgetreden' bij culturele gebeurtenissen of kerkelijke feestdagen. Het gilde beschikt ook over twee octaven handbellen om mee te oefenen en om mee buiten de kerktoren op te treden.

De klokkentoren van de Brigida kerk herbergt naast een vieroctaafscarillion ook het Geldrops wisselluidersgilden: 'de Brigidaluiders'.
Wisselluiden of Change ringing is in de 16de eeuw in Engeland ontstaan. Tot aan de renaissance werden klokken uitsluitend gebruikt voor het aangeven van de tijd of het doorgeven van boodschappen. Daarna wordt het klokkenspel ook op een meer speelse manier gebruikt als beiaard. In Engeland ontstond een eigen klokkencultuur: het Change ringing, dat daar nu nog door zo'n 60.000 luiders wordt beoefend.
In Geldrop werd in 1976 een wisselluidersgilde opgericht door de beiaardier en organist Joop de Lange. Op zijn advies werd het carillion van de Brigidakerk door de gemeente uitgebreid tot een vieroctaafs instrument en werden voorzieningen aangebracht om te kunnen wisselluiden. In Nederland zijn naast Geldrop nog twee gildes van wisselluiders actief, in Dordrecht en in Schoonhoven.

---

DE GESCHIEDENIS VAN GELDROP

De exacte ouderdom van Geldrop is niet bekend. In de loop der tijd zijn er in Geldrop verschillende archeologische vondsten gedaan die getuigen van prehistorische bewoners. Waar ruim 10.000 jaar geleden rendierjagers van de zogenaamde Ahrenburgcultuur hun tenten plaatsten, zijn op Geldropse grond onder andere twee slagstenen met gravures gevonden. Op één ervan is een rendiergewei afgebeeld, op de ander een dansend meisje. In het zuiden van Zesgehuchten zijn vondsten gedaan die duiden op kleine nederzettingen uit de nieuwe steentijd (ongeveer 3.000 voor Christus).

HET WAPEN VAN GELDROP De geslachten die in bezit waren van de heerlijkheid, Van Geldrop (-1456), Van Goor (1456-1462), Van Horn (1462-1552) en anderen, voerden geen harten in hun wapens. De stelling dat de harten vervormde hoorns van Horn zijn, is niet mogelijk, aangezien het een ouder wapen betreft. De oudste heren, Van Geldrop, voerden in hun wapen een keper, geen harten. Ook de mogelijkheid dat het ooit meerbladeren (plompebladeren) zijn geweest maakt het niet duidelijker. De oorsprong en de kleuren van het wapen zijn dus onbekend. Wat betreft de kleuren is er het wapen van de in Geldrop geboren vicaris van 's Hertogenbosch, Joost Houbraecken (1619-1681) die een wapen voerde van goud met 3 harten van keel. Of hij de kleuren van zijn geboortedorp heeft overgenomen is niet bekend. De huidige kleuren zijn de rijkskleuren, door de Hoge Raad van Adel verleend bij gebrek aan originele kleuren.

Vondsten uit de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen zijn aangetroffen ter hoogte van Genoenhuizen en Hoog Geldrop. In het najaar van 1989 zijn nabij 't Zand archeologische opgravingen uitgevoerd. Deze opgravingen hadden een opmerkelijk resultaat. Er werden vier nederzettingen aangetroffen uit de laat-Romeinse tijd en de middeleeuwen: een tijdvak dat de jaren beslaat tussen 350 en 1225 na Christus.

Het dorp Geldrop is bekend sinds 1296. Het dorp maakte deel uit van de gelijknamige heerlijkheid. Deze heerlijkheid viel officieel onder Gelre, maar was omsloten door Brabants gebied. In de loop der 14e eeuw worden pogingen ondernomen om het gebied bij Brabant te betrekken. Of dit uiteindelijk officieel gelukt is, is niet duidelijk, wel behoort het gebied sinds het begin der 15e eeuw administratief tot de Meierij van 's Hertogenbosch.
De schepenbank van het dorp bestond al voor 1371. De schepenen zegelden met het gemeenschappelijk zegel, niet met hun eigen wapens. De oudst bewaarde zegelafdruk dateert uit 1561 en vertoont een schild met 3 harten. Gezien de spelling op het zegel (Gheldrop ipv Gheldorp) is het na 1400 gesneden. Ook het tweede zegel, uit 1616 vertoont zeer duidelijk harten. Dit zegel blijft in gebruik tot de Bataafse Republiek.

GELDROP EN LITERATUUR

De schrijver A. F. Th. van der Heijden heeft lange tijd in Geldrop gewoond en schrijft daarover onder andere in zijn boeken "de Tandeloze Tijd"; met name in deel twee "de Gevarendriehoek". De Gevarendriehoek is een stukje Geldrop, dat wordt begrensd door Hulst, de spoorweg van Eindhoven via Geldrop naar Weert, het Eindhovens Kanaal en de Eindhovenseweg. Dit gedeelte van Geldrop bestaat, zij het in een andere vorm dan destijds, nog steeds. Tegenwoordig is de "Gevarendriehoek" de woonwijk Hulst geworden. Het straatje waarin A.F.Th van der Heijden zijn prilste jeugd doorbracht is nog steeds hetzelfde. Van der Heyden is geboren in Tivoli (nu gemeente Eindhoven), woonde daarna op Hulst (Gevarendriehoek) en tenslotte in de wijk Braakhuizen. Het plein (Volmolenplein), wat in z'n boek beschreven wordt, ligt er nog precies zo bij als in zijn tijd.
De schrijver Levi Weemoedt is eveneens in Geldrop geboren.